Hypnose bij angstige kinderen

Hypnose bij angstige kinderen

Recente cijfers over angst bij kinderen zijn er helaas niet. We moeten het doen met verouderde gegevens. Angst en angststoornissen komen veelvuldig voor bij jongeren (Tick, van der Ende en Verhulst 2007 – 2,5% bij kinderen van 2-3 jaar en 3,2% bij kinderen van 6-16 jaar). 

Wij zien in de hypnosepraktijk veel kinderen met angsten. Dat kan gaan om angst voor prikjes bij de dokter, tandartsangst, angst voor het onweer, angst voor verlies, angst om naar school te gaan en angst om alleen te zijn. De lijst van angsten lijkt oneindig. Uiteindelijk gaat het om het gevoel dat de angst oproept. 

Het drong tot me door. Angst is niet echt. De enige plaats die angst bestaat is in onze gedachten over de toekomst. Het is een product van onze verbeelding, waardoor we bang zijn voor dingen die niet aanwezig zijn en misschien nooit zullen bestaan. Dat is bijna krankzinnigheid. Begrijp me niet verkeerd: Gevaar is echt. Maar angst is een keuze. We vertellen onszelf allemaal verhalen.

Will Smith in de film After Earth

Er is onderzoek gedaan naar de opvoedstijlen van ouders. Hieruit blijkt dat “Als angstige kinderen van angstige ouders veel psychologische controle ervaren, blijken ze meer negatieve automatische gedachten te hebben wat betreft lichamelijke dreiging, sociale dreiging en persoonlijk falen.”

https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/30644

Dit zou pleiten voor zowel de behandeling van de ouder(s) als het kind als het gaat om het afkomen van angsten. In de praktijk zien we dat regelmatig ook gebeuren, dat zowel de ouder(s) als het kind een hypnosebehandeling krijgen als het gaat om angsten. Angsten kunnen gemakkelijk overgedragen worden.

Er zijn in principe twee soorten angsten: Gezond verstand angsten die behulpzaam zijn in het overleven en de verbeeldingsangsten. De angsten die ergens in het onderbewustzijn zijn vastgelegd en ook omhoog komen als er geen reëel bedreigende situaties zijn. Hypnose is een krachtig instrument als het gaat om het verminderen of oplossen van angsten. 

Op 16 en 17 september vindt de eerstvolgende HypnoKids® hypnoseopleiding voor kinderen plaats. In deze hypnoseopleiding leer je werken met angstige kinderen. Dit is een opleiding van OMNI Hypnosis Training Center. Wij hebben meer dan 40 jaar ervaring in hypnose met kinderen. In deze opleiding leer je werken met directe hypnosetechnieken, plaatsvervangende hypnosetechnieken en regressie met kinderen. 

 

Het succes van hypnose bij pijnbestrijding

Het succes van hypnose bij pijnbestrijding

Steeds meer ziekenhuizen passen hypnose toe bij chronische of acute pijnbestrijding. Het succes van hypnose bij pijnbestrijding is te verklaren vanuit hoe het pijnmechanisme werkt. 

Het pijnmechanisme

We hebben geen pijncentrum. Het mechanisme van pijn is nog steeds onderwerp van onderzoek. Door de moderne onderzoekstechnieken wordt echter steeds meer de sluier van het mysterie over de werking van het pijnmechanisme opgelicht. Er zijn receptorcellen die in het lichaam constant de druk, temperatuur en chemische veranderingen in de gaten houden. Zodra deze receptercellen meten dat iets niet in orde is, bijvoorbeeld bij de verwonding van een lichaamsdeel, dan wordt er onmiddelijk een waarschuwing via het ruggenmerg aan de hersenen doorgegeven. Dat signaal is afhankelijk van het feit of een bepaalde drempelwaarde wordt overschreden, hoeveel receptor cellen erbij betrokken zijn. In eenvoudige woorden: hoe groter het letsel, hoe krachtiger het signaal dat naar de hersenen wordt gestuurd.

In de hersenen zijn er verschillende hersengebieden betrokken bij de verwerking van het waarschuwingssignaal. Je kunt het zien als een kleine vergadering van de verschillende hersengebieden die beslissen of het nodig is om een alarmwaarschuwing af te geven, met andere woorden om een pijnboodschap uit te zenden. Deze ‘bijeenkomst’ vindt plaats in miliseconden.

Niet altijd zijn echter alle deelnemers van de bijeenkomst aanwezig. Als bijvoorbeeld het normale bewustzijn wordt afgeleid kan de bijeenkomst niet altijd volledig worden afgesloten met het geven van het pijnsignaal. Wellicht heb je wel eens een blauwe plek op je lichaam ontdekt waarvan je niet eens weet hoe je die hebt opgelopen. Wellicht was je zo zeer in een focus met waar je mee bezig was, dat je de pijn niet ‘geregistreerd hebt’.

Het pijnmechanisme kan aan de andere kant zo vaak in een ‘vergadering’ zijn geroepen en is ook nog eens verweven zijn met o.a. emotie, eerdere ervaringen, reacties van de omgevingr, dat bij het minste of geringste er een pijnalarm wordt afgegeven. Zo kan het gebeuren dat er bij iemand met chronische pijn al een alarmsignaal van pijn wordt afgegeven bij een minime of soms zelfs geen weefselbeschadiging.

In het artikel “Nocebo 1) and pain: an overview of the psychoneurobiological mechanisms 2)” staat een volledige uitleg over het mechanisme van pijn. De neurofysiologische veranderingen zijn slechts een deel van het hele verhaal, de andere mechanismen zijn verbale suggesties, sociale interacties en observaties, conditionering, eerdere ervaringen, negatieve verwachtingen en persoonlijkheidsfactoren. Dat wil zeggen dat een negatieve verwachting kan bijdragen aan het creëren of verergeren van pijn. Het pijnmechanisme omvat een ingewikkeld body/mind mechanisme, deze kennis opent de deur om dit mechanisme positief te beinvloeden.

 

Hoe zit het met hypnose en pijn

Als je naar het nocebo-mechanisme van pijn kijkt, kun je je voorstellen dat door ditzelfde mechisme te gebruiken een placebo 4) effect kan worden opgeroepen. Wij zetten hypnose in om krachtig een positief effect op te roepen, namelijk het verminderen of elimineren van pijn. Steeds meer ziekenhuizen gaan over om angst en pijn te verzachten of te elimineren met behulp van hypnosetechnieken. Frankrijk is voor wat betreft het Europese continent koploper op dat gebied. In alle universitaire ziekenhuizen in Frankrijk wordt hypnose toegepast.  Een recent artikel over de kracht van hypnose is het volgende: “A French hospital used hypnosis to block pain in 150 cancer surgeries”.  “Op de Euroanesthesieconferentie van 2018 in Kopenhagen, Denemarken, presenteerde een team van onderzoekers deze week een evaluatie van 150 operaties bij patiënten met kanker tussen 2011 en 2017, die op hypnose vertrouwden. In 99% van de gevallen, vonden ze dat de methode absoluut goed werkte. …. ” Aurore Marcou, anesthesioloog aan het Instituut Curie en hoofdauteur van de studie, legt uit dat fMRI-scans laten zien dat hypnose de hersenmodus van de hersenen beïnvloedt. …. ” het hoge slagingspercentage van hypnose in klinische studies suggereert dat het handhaven van het bewustzijn met hypnose voor de meeste mensen een haalbaar alternatief is voor algemene anesthesie. Patiënten die gebruik maakten van hypnose hebben een snellere hersteltijd dan patiënten onder algemene anesthesie, en vermeden ook anesthesie bijwerkingen, ‘inclusief keelpijn, misselijkheid, braken, vermoeidheid, cognitieve stoornissen'”.

 

Persoonlijke ervaring met operatie met hypnose

Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat hypnose de pijn krachtig blokkeert en mijn collega Mirjam Borsboom kan dat meer dan beamen. In 2017 werd ik door haar gevraagd om haar tijdens een operatie met hypnose te begeleiden terwijl bij haar een goedaardige tumor uit haar borst werd verwijderd. Het eerste deel van de operatie werd uitgevoerd zonder enige vorm van verdoving. Pas tijdens het laatste deel van de operatie heeft ze een kleine plaatselijke verdoving nodig gehad. De hele ervaring staat beschreven in het boek: “Operatie in hypnose” door Ina Oostrom en Mirjam Borsboom.

 

Opleiding HypnoMed medische hypnose

Steeds meer artsen en anesthesie verpleegkundigen volgen de HypnoMed medische hypnoseopleiding. Tijdens deze opleiding leer je krachtige technieken om angst en pijn te bestrijden met hypnose. De ervaringen die wij terughoren zijn, dat het patiëntvriendelijk is, de mensen zijn bijzonder tevreden. Het brengt kostenbesparingen met zich mee als duurdere procedures rondom pijnbestrijding niet te hoeven worden ingezet.

Ina Oostrom (docent hypnose en hypnotherapie)

 

1) Nocebo betekent dat een suggestie een negatief effect kan oproepen bij een patiënt.

2) https://www.researchgate.net/publication/315633904_Nocebo_and_pain_An_overview_of_the_psychoneurobiological_mechanisms

3) https://qz.com/1298753/a-french-hospital-used-hypnosis-to-block-pain-in-150-cancer-surgeries/?fbclid=IwAR2rMNmXPdXMe3HcPLOKcKFqxbAu1ppUxHrLyV_RoJDZb-cmoZ1_u5lDB9o

4) Placebo betekent dat een suggestie een positief effect kan oproepen bij een patiënt.

Spaanse hypnosesekte

Spaanse hypnosesekte

Afbeelding Adam en EvaEen opvatting die vroege hypnotiseurs overnamen uit het magnetisme was de gedachte dat vooral zwakke mensen en de minder intellectueel begaafden gevoelig zijn voor hypnose. Inmiddels is weten we dat de hypnotiseerbaarheid geen bijzondere talenten vereist maar in 1888 was het nog ziet zover en daarvan trokken sommigen profijt…

 Op 17 maart 1888 telegrafeerde een correspondent de lezers van de ‘Diario de Madrid’ het volgende:

‘U herinnert zich dat ik enige tijd geleden schreef over een opmerkelijke groep religieuze fanatici in een klein dorp in Tolox in de provincie Malaga. De aanhangers van deze godsdienst hadden het in hun hoofd gehaald, of beter gezegd zich laten wijsmaken door hun leider, een vrouw die zich profetes noemt, dat de hoogste vorm van godsdienst is om alle dagelijkse dingen te doen in het eenvoudige kostuum van Adam en Eva van voor de zondeval. Dit nu leidde tot nader onderzoek door de overheid. Want alsof dat niet erg genoeg was greep de overheid in omdat dit niet de enige afwijking was van wat gewone stervelingen doen. Zo behoort het ook tot hun doctrine om zichzelf te verwonden aan handen, borst en voeten zoals bij een kruisiging. Ook verbrandden ze alle of bijna alle wereldse bezittingen in de overtuiging dat een hogere macht hen zal voorzien van voedsel. Dit gedrag vond de regering vreemd genoeg om een paar leiders van deze vreemde sekte voor de rechter te brengen.

De meest buitengewone onthullingen werden gedaan waaronder verklaringen van de misleidde mensen over spirituele manifestaties.  

De regering wilde weten hoe het kwam dat deze mensen zo ver gingen in hun overtuiging en voor het eerst in de Spaanse geschiedenis liet justitie door medisch specialisten de verdachten onderzoeken op hun hypnose-gevoeligheid.

Bijna alle verdachten bleken uitstekende subjecten te zijn. De dokters deden allerlei buitengewone experimenten met de verdachten.                                  

Een van hen kreeg in hypnose het bevel te transpireren waarna hij onmiddellijk overvloedig begon te zweten. Een andere verdachte moest een zeer hoge berg te beklimmen terwijl hij in een gewone kamer was. Deze man gedroeg zich werkelijk alsof hij aan het klimmen was en had een zware ademhaling terwijl zijn hart heftig klopte. Nadat hem verteld was dat hij de top bereikt had verdwenen geleidelijk deze uitputtingsverschijnselen. Anderen werden geprikt met lange spelden zonder dat ze lieten merken iets te voelen.’

De correspondent verwacht dat het proces een paar dagen langer zal duren en vermoedelijk zal resulteren in lage straffen omdat de verdachten voor merendeel slechts onschadelijke zwakbegaafde mensen lijken te zijn. ©JE,2018

De spreekkamers van Albert Willem Van Renterghem

De spreekkamers van Albert Willem Van Renterghem

Albert Willem Van Renterghem (1845 -1939) was voorbestemd om als huisarts in Goes zijn vaders voetsporen te volgen. Tussen 1867 en 1877 diende hij als officier van gezondheid bij de marine en in zijn verloftijd studeerde hij medicijnen. Na zijn artsexamen vestigde de jonge dokter zich eerst in Heinkenszand. Later nam hij de praktijk van zijn vader in Goes over. Hij was ambitieus en stond open voor nieuwe vindingen in de geneeskunde. In 1887 diende zich zo’n noviteit aan in de vorm van het hypnotisme. Na lezing van ‘Le somnambulisme provoque’ van de Franse hoogleraar Dr. Beaunis raakte Van Renterghem zo onder de indruk dat hij besloot het hypnotisme verder te onderzoeken en voorzichtig toe te passen op enkele patiënten. Zoals hij verwachtte speelde zijn onervarenheid hem parten en liet het resultaat te wensen over. Toch zag hij genoeg om te besluiten dat het hier om een belangrijk en veelbelovend werkterrein van de geneeskunde ging. In zijn autobiografie schreef hij later:

Spreekkamer van Renterghem

Spreekkamer van dokter Van Renterghem. In de spiegel boven de schoorsteen is de toegangsdeur te zien. Rechts van het bureau staat de divan.

‘Ik had er eene zeer drukke werkkring en was eenigszins huiverig om mij zelven te benadeelen in den goeden dunk mijner clientèle door het verrichten van experimenten met hypnose en suggestie op mijne patiënten. Zooveel mogelijk deed ik dan ook enkele proefnemingen in het geheim en een goed deel der minder gunstigen uitkomsten die ik verkreeg, is dan ook stellig wel aan deze omstandigheid toe te schrijven. Zoo herinner ik mij maar al te goed het volgende feit. Een man van middelbaren leeftijd, lijdende aan den hypochondrischen vorm van neurasthenie, dien ik reeds geruimen tijd zonder eenig gunstig gevolg had behandeld, had er in toegestemd zich door mij te laten hypnotiseeren, edoch buiten medeweten van zijne vrouw. Ettelijke dagen lang, ‘snamiddags tusschen 1 en 2 ure had ik hem, in mijne studeerkamer in een luien stoel gelegen, gehypnotiseerd. Hij was in een lichten slaaptoestand gekomen en mijne suggesties hadden hem zooveel goed gedaan, dat (om zoo te zeggen) al zijne klachten hadden opgehouden. ‘Mijn patiënt was al even verbaasd over dit gevolg als zijn geneesheer en kon weer aan den arbeid gaan. Een weinig overmoedig door dien goeden uitslag, gaf ik hem verlof den prachtigen uitslag van de kuur aan zijne vrouw mede te deelen en haar ook te zeggen op welke ongewone wijze de beterschap was verkregen. Maar die overmoed kwam mij duur te staan! Ik zag of hoorde de volgende drie dagen niets van patiënt en besloot op mijne dagelijksche tournee hem aan huis eens te bezoeken om naar zijn welstand te vernemen, in de meening dat zijne vrouw mij stellig dankbaar zou zijn voor het herstel van haar broodwinner en mij hupsch ontvangen zou. Doch binnentredende in de woning, zag ik den man te bed, kermend en klagend en de vrouw, zoodra ze mij zag, overlaadde mij met verwijten en verbood me beslist haar man toe te spreken of aan te raken. Zij wilde zich niet met die duivelskunsten inlaten en zou ook wel zorg dragen dat haar man in ‘t vervolg geen voet meer over mijn drempel zette. Hij was veel erger ziek dan ooit te voren, ik ging met de zwarte kunst om. Zij had nu een geschikte dokter gevonden (een mijner collega’s), die mijne handelingen ten zeerste afkeurde, enz. enz. Eerst dacht ik bij den patiënt nog eenigen steun te vinden, doch weldra bleek me dat de suggesties van zijne vrouw dieper indruk op hem maakten dan de mijne. Er bleek me dan ook niets te doen over dan het veld te ruimen”

In de leer bij Liébeault

Het incident is voor Van Renterghem aanleiding verdere scholing te zoeken in de suggestieve therapie. Hij  vraagt daarom per brief aan Dr. Liébeault in Nancy om in diens kliniek les te krijgen. Al in april van hetzelfde jaar reist hij voor een paar weken af naar Nancy. Daar leert hij vooral de praktische kneepjes van het vak en besluit na terugkomst niet langer in het geniep de suggestietherapie toe te passen.

De eerste hypnose therapie spreekkamer in Nederland

Terug in Goes richt hij zijn polikliniek in op de eenvoudige wijze zoals hij dat zag bij Liébeault. De patiënten ontvangt hij in een vrij grote langwerpige studeerkamer die tegelijkertijd dienst doet als wachtkamer en spreekkamer. Het meubilair bestaat uit het meest noodzakelijke en is uiterst sober. Een gemakkelijke armstoel voor de patiënt staat met de rug naar het enige venster tegen een van de korte wanden. Verder staat er een tafeltje waarop het ziekenregister, wat schrijfbenodigdheden en enkele instrumenten voor diagnostisch onderzoek liggen. Dokter Van Renterghem zit tijdens de behandeling op een klein bankje. Links en rechts tegen de muren staan zoveel mogelijk stoelen voor patiënten, begeleiders en nieuwsgierigen. Al snel dient zich een patiënt aan die voor de nieuwgeleerde therapie in aanmerking komt. Het is een bejaarde boer die Van Renterghem drie jaar behandelde voor een zeer ernstige croupeuse pneumonie en wiens onbeperkte vertrouwen hij geniet. De man klaagde al vaker over een hardnekkige pijn bovenin de linker borsthelft. Er zijn geen sporen van eerdere aandoeningen of andere afwijkingen, de man is verder gezond. Van Renterghem stelt de man voor zich door de slaap te laten genezen. Enthousiast vertelt hij over de wonderen die hij zag in Nancy. Tot zijn eigen verbazing en genoegdoening komt de man al na enkele ogenblikken in een zeer diepe slaap en kan hij de benodigde suggesties, de man is zeer hardhorend, in het oor schreeuwen. Aangevuurd door dit succes gaat Van Renterghem voort met suggestietherapie aan het ziekbed. Al snel maakt hij naam in Goes en omstreken en is hij genoodzaakt een vast spreekuur voor hypnotische behandelingen te houden. Later schrijft hij daarover: “… een spreekuur dat allengskens zoo druk bezocht werd, dat ik nauwelijks tijd meer vinden kon om mijne gewone loopende en buitenpraktijk naar behooren te verrichten. Drie maanden na mijn terugkeer uit Nancy begon ik mijne seances ‘s voormiddags 11 ure en was tot 5 ure ‘s namiddags aanhoudend bezig. In dat tijdsverloop behandelde ik tusschen 40 en 50 patiënten. Als men nagaat, dat ik tusschen 8 en 11 ‘morgens mijne visites in de stad maakt en ‘avonds na een haastig middagmaal uitreed om in den omtrek mijne patiënten te bezoeken, daarbij nu en dan nog een accouchement moest waarnemen, dan is het duidelijk, dat ik of mijn spreekuur voor psychotherapie of de gewone praktijk er aan geven moest.”

Instituut voor psychische therapie

Een van de vele nieuwsgierigen die zich bij Van Renterghem meldt is de Bussumsche arts en schrijver van onder meer ‘De kleine Johannes’ Frederik Van Eeden. Deze promoveerde het vorig jaar op zijn dissertatie over ‘de kunstmatige voeding bij teringlijders’. Daarvoor was hij in Parijs en maakte er kennis met hypnose en suggestie.
Fascinatie voor deze nieuwe vindingen inspireert Van Eeden tot het artikel ‘Het hypnotisme en de wonderen’ dat in december 1886 in het cultureel tijdschrift ‘De Nieuwe Gids’ verschijnt.
Het is dus niet verwonderlijk dat Van Eeden in juli 1887 Van Renterghem bezoekt om diens activiteiten te bekijken. Terwijl zijn Bussumsche collega tussen de andere nieuwsgierigen zit behandelt Van Renterghem een tiental patiënten. Hij maakt daarmee zoveel indruk op zijn bezoeker dat Van Eeden kort daarna voorstelt om samen een psychotherapeutische kliniek in Amsterdam te beginnen. Van Renterghem beseft dat zijn praktijk hem boven het hoofd is gegroeid en hoewel Van Eeden geen praktijkervaring heeft stelt Van Renterghem toch zoveel vertrouwen in zijn jonge collega dat hij instemt met diens voorstel.

Binnen een paar weken lukt het hen te starten met de eerste hypno-therapeutische kliniek in Nederland. Al op 15 augustus 1887 opent het Instituut voor psychische therapie haar deuren van de twee kamers aan het Singel 183. Het tarief is fl.3,00 per seance voor de ‘gewone burgerman’ en fl.1,00 voor ‘mindergegoeden’. De onderneming wordt door het publiek met ingenomenheid begroet en de toeloop van patiënten is weldra zo groot dat er ruimere lokalen nodig zijn. Ze vinden die in Hotel de Passage tegenover het Centraal Station. Ze huren er drie kamers die goed zijn voor twee behandelruimten en een wachtkamer.
In tegenstelling tot wat de artsen verwachtten loopt de praktijk in dit gloednieuwe hotel minder goed. Daarom verhuizen ze op 1 november 1889 naar Keizersgracht 258. Ze huren het pand voor vijf en een half jaar. Waarbij het achterhuis tot behandelruimte wordt bestemd en voor 1200 gulden ten laste komt van Van Renterghem en Van Eeden gezamenlijk. Er wordt behangen, ze kopen vulkachels en schaffen op een veiling meubels aan die dokters in gelijke delen betalen.

Van de praktijkruimte verdeeld over twee etages krijgt Van Eeden een zeer grote en twee kleine ‘patiëntenkamers. Daarnaast beschikt hij over een onderzoekskamer en een kolenhok.
Van Renterghem krijgt de in de lengte gesplitste grote zaal met drie vensters en de kleinere kamer met uitzicht op de tuin. De rest van het pand is voor de familie Van Renterghem die daarvoor Fl. 2000, – betaalt.

Het woongedeelte voor de familie Van Renterghem biedt ook voldoende ruimte voor een pension voor zenuwzieken waarmee vooral mevrouw Van Renterghem zich belast. Bij de inrichting van de kliniek wijken de hypnotherapeuten af van de oorspronkelijke eenvoud. De bekendheid die de artsen verwierven in binnen en buitenland is kennelijk aanleiding om tegemoet te komen aan de stadse smaak van het publiek. De grootste kamer van de kliniek wordt voorzien van een cirkelvormige canapé waarop niet-betalende patiënten gezamenlijk worden behandeld. Natuurlijk is hierbij ook ruim plaats voor belangstellende collega’s en aspirant-patiënten. Voor privé-patiënten zijn er aparte behandelkamertjes met elk een sofa. Het geheel ademt een sfeer van voorname rust uit.

IJverig bouwen de mannen aan hun kliniek èn aan de Nederlandse hypnosetraditie. Van Renterghem heeft een fijne neus voor public relations. Veertien dagen voor de opening van de kliniek verschijnt er van hem in De Nieuwe Gids een opstel over doctor Liébeault en de school van Nancy, als introductie van de nieuwe geneeswijze bij de geletterde wereld in Nederland. Op 29 september tot 1 oktober van hetzelfde jaar, wordt in Amsterdam het eerste Nationaal Natuur- en Geneeskundig Congres gehouden. Van Renterghem gebruikt dat om aan de in groten getale opgekomen geneeskundigen een overzicht te geven van het vraagstuk der therapeutische suggestie en hen de resultaten van zijn werk met de suggestieve geneeswijze mee te delen.
Niet minder dan 1000 exemplaren van zijn boekje deelt de hypno-propagandist uit onder zijn collega’s. Velen nemen graag de uitnodiging aan om de kliniek te bezoeken en zich te overtuigen van de goede uitkomsten van de hypnotische behandelingen. In de zes jaren dat Van Renterghem en Van Eeden samenwerken schrijven ze gezamenlijk twee boeken, een verslag van hun praktijk in 1887-1889 dat Van Renterghem voorleest tijdens het Eerste Internationaal Congres voor Hypnotisme in Parijs van 12-16 augustus 1889 en een verslag over de periode 1889-1893. Daarnaast verschijnen er tientallen artikelen van hen afzonderlijk en geven ze talloze lezingen over de hypno-therapeutische praktijk.

Eind juni 1893 stapt Van Eeden uit de samenwerking. Hij heeft genoeg van de sleur in de kliniek en wil zich meer bezighouden met de letterkunde. De huur is door Van Renterghem alleen niet op te brengen. Het gezin verhuisd naar een huis op de hoek P.C. Hooftstraat en de Stadhouderskade. Een praktijkruimte vinden daar vlakbij in de P.C. Hooftstraat. Die is een stuk kleiner maar Van Renterghem noteert: ‘Ik telde er niet minder triomfen’.
De verhuizing kost natuurlijk veel geld en ook de inrichting gaat de kas te boven. Een patiënte hoort van de geldproblemen en biedt aan 4000 gulden te lenen. Ze hoeft het bedrag niet terug en wil evenmin rente. Ze neemt genoegen met een vrije behandeling ten bedrage van de som en rente.

Hypnosepraktijk van Renterghem

Instituut Liébeault was oorspronkelijk een vrijstaand pand en had als adres Breestraat 1. Tegenwoordig is het ingebouwd en is het Breestraat nummer 10 waar drie financiële bedrijven gevestigd zijn. Hoe mooi zou het zijn als het pand in oude glorie hersteld werd en als hypnose-museum zou dienen!

Maar op den duur blijkt de praktijkruimte toch te klein en onhandig voor patiënten: de 52 treden tellende trappen vallen zwaar. Van Renterghem droomt dan al van een splinternieuw gebouw. Maar daar blijft het niet bij. Een patiënte hoort ervan en biedt hem de financiering aan van een nieuw te bouwen instituut, geheel naar zijn eisen en ideeën. Ze stelt het geld beschikbaar voor 20 jaar en Renterghem krijgt het recht op koop en afbetaling. De rente is voor die tijd een zeer schappelijke vijf procent. Eén voorwaarde stelt ze en dat is dat zij de architect mag aanwijzen.
Ze verzwijgt dat deze architect een gewezen verloofde is die de relatie beëindigde. De vrouw hoopt met deze opdracht de man voor zich terug te winnen. Als deze opzet mislukt bekoelt haar vriendschap voor Van Renterghem en zoekt ze haar heil bij dokter Arnold Aletrino. Maar dan zijn de papieren voor financiering en bouw al getekend zodat de droom van Van Renterghem toch in vervulling gaat. Een stuk grond aan de Amsterdamse van Breestraat wordt gekocht en de bouw gestart. Vooruitlopend op de nieuwe situatie verhoogd de hypnose-dokter alvast zijn tarieven. Het eerste consult kost voortaan 5 gulden (Was Fl.3,-), vervolgbehandelingen Fl.5,- Fl.3,- en Fl.1,50 voor respectievelijk patiënten uit de 1e,2een 3eklasse. Die tarieven waren Fl.3,-, Fl.2,- en Fl.1,50.

Op 1 november 1899 is het zover. De oude dokter Liébeault laat weten niet te kunnen komen om het naar hem genoemde gebouw te bekijken maar  talloze vrienden en persvertegenwoordigers komen wel en gedurende drie zondagen is de kliniek opengesteld voor bezichtiging door doctoren en oud patiënten. De vele bezoekers storten ettelijke guldens in een bus voor van de slachtoffers onder de Boeren tijdens de Boerenoorlog in Zuid-Afrika.

De naamgeving, de borstbeelden, foto’s en naambordjes laten zien dat Albert Willem Van Renterghem zichzelf niet ziet als eenzame uitbater van de hypnotherapie maar dat hij zich rekent tot een internationaal gezelschap van hypnosevoorvechters. De vele bezoeken van en aan zijn mede-hypnosepioniers dragen daar sterk aan bij.

©.2018, Johan Eland

Plattegrond huis van Renterghem

Plattegrond bovenverdieping. Met behandelkamers nummer 9 tot en met 23.

Plattegrond huis van Renterghem

Plattegrond benedenetage met acht behandelruimten. Aan alles is gedacht:Twee wachtkamers met daartussen de garderobe en plaats voor de fietsen.

Entree van Renterghem

Dit zag de patiënt in december direct bij binnenkomst. Op een ereplaats, tussen twee kerstboompjes, het borstbeeld van August Liébeault en natuurlijk ook zijn naambordje. Rechts een naam bordje van Edgar Berillon

Ballustrade van Renterghem

Balustrade bij oplevering in november. Rondom de balustrade hangen op de rand onder de spijlen naambordjes van collega hypnosedokters. Recht vooruit Hippolyte Bernheim. Links onder meer Joseph Delboeuf. Nog net zichtbaar de halfronde kamerschermen waarachter een divan staat waarop ‘mindergegoeden’ hun behandeling kregen.

Wachtkamer van Renterghem

Een van de wachtkamers. Ook hier werd de patiënt herinnerd aan de naamgever van de kliniek. Naast de deur in de ovale lijst een grote foto van August Liébeault.

Zeeziekte een markt voor hypnotiseurs

Zeeziekte een markt voor hypnotiseurs

The Captain’s Fare well Dinner on board an Ocean Liner (“He meant well” by Samuel D. Ehrhart (1862-1937), originally published 11 May 1904.

De periode tussen het eind van de 19e eeuw en de tweede wereldoorlog was niet alleen een gouden eeuw van de hypnose. Het was ook de tijd waarin de oceaanstomers furore maakten. Steeds grotere en snellere schepen voeren tussen Europa en Amerika. Volgepropt met miljoenen emigranten uit Europa die hun geluk zochten in Amerika. Anderen die hun fortuin al binnen hadden maakten met majestueuze zeehotels exotische reizen.

Maar niet iedereen genoot van die reizen. Sommigen hingen groen van ellende over de reling en braakten de dure maaltijden het ruime sop in. Met groeiend passagiersvervoer, de toenemende luxe en snelheid van de schepen nam ook de zeeziekte toe. Het was een probleem waarop artsen aanvankelijk geen antwoord hadden. Maar in de gouden eeuw van de hypnose leek alles mogelijk.
Landen waar veel emigranten heentrokken zoals Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland hadden daarom extra belangstelling voor de kwaal. De Nieuw-Zeelandse krant ‘Otago Witness’ van 8 september 1898 meldde de onderstaande gebeurtenissen.

De kapitein van een groot passagiersschip zou een rijk man kunnen zijn als hij zoveel soevereigns kreeg als er kuren bestaan tegen zeeziekte. Iedereen die met hem zeilde wist hoe je moest omgaan met het gevoel van draaien en kolken. Met zoveel remedies tegen de zeeziekte zou de kwaal al lang verdwenen moeten zijn. Onlangs meldde een kapitein de volgende geschiedenis.

Tijdens een zeer ruwe reis over de Atlantische oceaan stond een keurig geklede heer uren op het met water overspoelde dek ononderbroken te staren naar een foto.Passagiers die het zagen verklaarden zijn vreemde gedrag met een treurige herinnering aan een meisje in een ver land en knipoogden naar elkaar. Maar ze hadden het mis. De foto waar de man intensief naar staarde was die van zijn grootste vijand. Hij meende dat als je maar lang genoeg naar je vijand keek er zulke bittere gedachten zouden opkomen dat je afgeleid werd van de zeeziekte.’Fixeer je op iemand die je haat en je zult nooit ziek zijn op zee’ was zijn raad.

Hypnose door concentratie

De hypnotiserende steward

THE HYPNOTIC STEWARD (Speciaal ingevoerd voor de cross-channel service) “Dr Paul Farez beweert dat hij in hypnose een absoluut onfeilbare remedie gevonden heeft voor zeeziekte en soortgelijke ongemakken”—Daily Paper.

Deze man bracht in praktijk wat dr. Paul Farez in 1898 een groot artikelin Revue de L’Hypnotisme schreef over zeeziekte. In de loop van 1899 publiceerde Paul Farez zijn brochures waarin hij het breder aanpakt en ook een middel ziet tegen reisziekte in het algemeen. Hij noemt de trein, omnibus en tram. Farez borduurt daarmee verder op het werk van Rev. Dr. E.P. Thwing. Hij schreef al in 1883 en 1885 over zijn behandelingen van zeezieken. Zijn uitgangspunt is dat concentratie van de geest op één punt het onmogelijk maakt iets anders op te merken. Hoe sterker de waarneming van het een des te ongevoeliger men wordt voor iets anders. De intensiteit van het een is de onderdrukking van het andere. Die intensiteit wordt bij de een eerder bereikt dan bij de ander weet Thwing, maar met een beetje goede wil en herhaling lukt het bij bijna iedereen de juiste trance op te wekken. Sommigen bereikten een lichte slaperigheid en andere zakten weg in een ‘complete ongevoeligheid’ die lijkt op een verdoving met chloroform. Een patiënt hield al geen eten binnen zodra het schip de haven verliet. De behandeling bestond uit manipulaties over het voorhoofd en slapen en vooral de wenkbrauwen totdat de patiënt opeens zei. ‘Wat hemels om bevrijd te zijn van pijn.’ Hij kreeg eerst kleine porties eten maar na twee uur zat hij aan het diner at volop geroosterde schapenbout. Een andere patiënt werd behandeld zonder de ouderwetse mesmeriaanse passes of dramatische toneelbewegingen. Thwing: ‘Zelfs het aanstaren of staan voor de patiënt bleef achterwege. Blijkbaar doet de stem er meer toe dan de hand.’ Maar in het geval van een Welshman die geen Engels verstond en bezig was zijn ontbijt in de golven uit te storten ging het anders. Hij werd naar de andere kant van het schip gebracht en leunend op de schouder van de dokter in trance gebracht. Die kwam zo plotseling en diepgaand dat een speld in de rug van zijn hand gestoken kon worden zonder dat hij het merkte. Thwing concludeert uit zijn werk met zeezieken vier dingen.

1.              De trance brengt veel zeezieken verlichting door herstel van hun nerveuze evenwicht en is soms een goed alternatief voor ether. Bij twee soorten mensen lukt dat niet of minder:

  • A. Querulanten die, thuis of aan boord hun pijntjes en slechte gezondheid cultiveren en ervan genieten.
  • B. De spraakzame, beweeglijke en nieuwsgierige patiënten. Zij horen graag de dokter aan en voeren even graag een conversatie met hem. Maar een mislukte eerste of tweede sessie is volgens Thwing niet fataal. Volledige in beslagname en stilte aan de kant van de patiënt en volharding door de behandelaar brengen toch vaak succes in ogenschijnlijk hopeloze gevallen.

2.              Als de controle onvolledig is en de ‘bewusteloosheid’ gedeeltelijk, levert dat toch, een evenredige, verbetering op.
3.              Het gevoel van onderwerping en hulpeloosheid dat iemand overkomt als hij in de greep van Neptunus of de dokter is kan soms helpen. Het is zoals de houding van een dier tegenover een dresseur of trainer of een verlammende paniek.
4.              Het zelfvertrouwen van de behandelaar is essentieel voor het succes. Dat kun je niet leren maar moet je krijgen door klinkende resultaten. Niets is zo succesvol als succes weet Thwing.

Één patiënt onder controle verspreidt een psychische besmetting van een hele groep. Dan krijgt iedereen tegelijkertijd een idee over de macht van de behandelaar. In de praktijk zijn overtuiging en verzekering bij gentlemen beter dan getier. Zachte klanken en de houding van iemand met een persoonlijke, autoritaire boodschap, die gewend is onmiddellijk gehoorzaamd te worden. Niets is meer besmettelijk dan vertrouwen. Niets is succesvoller en krachtiger.

In 1903 besteedde dezelfde krant weer aandacht aan het onderwerp en zag hoe scheepsarts Dr. Willis een zee-zieke passagier met hypnose behandelde. (Otago Witness,27-5-1903). Andere passagiersschepen zagen het succes en stelden ook een scheepshypnotiseur aan. De Nieuw-Zeelandse krant ‘De Colonist’ meldde 20 Februari 1909 : “…Dr. Dougall is scheepsarts op de Allan’s Trans Atlantic Liner Carthagenian. Hij behandelt al jaren met hypnose zeezieke passagiers. Onlangs bewees hij tijdens een reis bij extreem ruw weer zijn succesformule. Aan het begin van de overtocht vertoonden twee dames alle symptomen van zeeziekte. Dr. Dougall hypnotiseerde hen en suggereerde dat ze gewoonweg niet ziek kónden zijn. Dat herhaalde hij meer keren waarna de vrouwen onmiddellijk herstelden. Dougall paste zijn behandeling met succes toe op alle opvarenden zo gauw ze symptomen van ziekziekte hadden…”

Maar de Otago Witness van 8 september 1898 weet nog meer verhalen over zeeziekte:
“Op een ochtend was er grote commotie aan boord van een ander schip. De kapitein had zojuist ontdekt dat er in zijn hut ingebroken was en zijn beste uniform gestolen was. De ruige zeilers moesten op zoek en ondervroegen zelfs de passagiers in de eerste klasse. Totdat iemand het uniform zag rondlopen in de kombuis. Desgevraagd stotterde de dief: ik dacht altijd dat het dragen van de plunje van een kapitein hielp tegen zeeziekte. Maar ik vrees te hebben gehandeld in een waan. Zeg maar tegen de kapitein dat ik het in een halve minuut terugbreng. Het past me toch niet.”

Professionele hypnotiseur tegen zeeziekte

“Op een ander schip dat op weg was naar India kwam een zeeman geschrokken en verward naar zijn kapitein: “Kapitein er liggen zeven passagiers dood op bed!” De kapitein nam onmiddellijk aan dat er vuil spel gespeeld was en allarmeerde de scheepsarts. Samen gingen ze naar de plaats des onheils en bekeken de toestand. Het leek erop dat de zeeman de waarheid had verteld. Elke passagier lag er bleek bij en vertoonde geen teken van leven. De arts onderzochts ze zorgvuldig en verliet met een frons op zijn gezicht de laatste hut. Even later kwam hij terug met een kleine levendige Fransman die zich op het schip onder de bemanning en passagiers geliefd gemaakt had.”Deze man zal je kunnen gerust stellen” zei de arts tegen de kapitein. Intussen begon de Fransman met een lach op zijn gezicht de passagiers te wekken. Het bleek dat hij een professionele hypnotiseur was die tegen betaling van een Guinea iedereen die bang was zeeziek te worden in een mesmeristische slaap bracht. Zonder de inmenging van de arts zouden zijn patiënten gesluimerd hebben tot voor de kusten van India.”

Goed idee!

Misschien inspireerde dit voorval de ‘New Zealand Herald’ tot het volgende commentaar:

“Onlangs stond een gehypnotiseerd proefkonijn vijf dagen voor het stadhuis terwijl er doorlopend een menigte stond om zich daaraan te vergapen. De man in de trance is de sensatie van het uur. Het is een raar gezicht om iemand vijf dagen te zien staan die dood lijkt. Maar in deze moderne tijd zo hypnose te gebruiken is een verspilling en is het dom om zo’n grote natuurkracht niet te benutten.
Als iemand vijf dagen en nachten kan doorbrengen zonder zich bewust te zijn van zijn levensproblemen waarom zouden we dan niet een meer waardevolle toepassing van hypnose bedenken dan de loutere productie van een gapende menigte.

Een reis naar Sidney bijvoorbeeld duurt ongeveer net zo lang. Je kunt honderden mensen zeeziekte besparen maar ze ook vijf dagen bevrijden van de last van hun dagelijks leven. Hoe leuk het zou zijn om aan boord te gaan op Queen-Street-werf (Auckland City, New Zealand) en na een paar passes en wat wrijven van je neus en je voorhoofd te gaan slapen om pas weer wakker te worden met het zicht op het glorieuze panorama van Port Jackson (Sidney, Australië).
Los van de toegift op de reissom met menselijke geluk zou je een enorme kostenbesparing bewerkstelligen door zo’n systeem algemeen toe te passen. Denk eens aan de accommodatie die een man vereist aan boord van een schip, terwijl hij dan slechts een stapelbed nodig heeft. Als we denken aan de grote cabine voor wassen en kleden die hij nu nodig heeft, een plaats aan tafel en een dek om te flaneren en een legertje koks en stewards om aan al zijn wensen tegemoet te komen kunnen we niet anders dan ons verbazen over de verbeteringen die zouden plaatsvinden als de hypnoseaanbod aan het reizende publiek modieus wordt.

Bij een overvolle passagierslijst is natuurlijk allereerst een reeks duivengaten nodig waarin de passagiers met de voeten naar voren ingeschoven kunnen worden. Laag voor laag zodat er enkele honderden opgeborgen kunnen worden in een kleine ruimte.

Een deskundige hypnotiseur, in permanent dienst, die gehuisvest is in, laten we zeggen, in het kantoor van de Scheepvaart Unie, zou de passagiers aan boord ontvangen, ze door de vereiste hypnose procedures loodsen, en daarna in hun kleine babybedje instoppen om ze pas bij aankomst begeleiden naar hun normale staat.
Met zo weinig huisvesting of benodigd personeel en slechts een stoomboot voor zo’n groot aantal passagiers kunnen de tarieven verlaagd worden tot een minimum. De krant denkt daarbij aan een paar shilling voor een reis die nu nog meerdere ponden kost.

De reis zou nog populairder worden door de absolute afwezigheid van zeeziekte en algemene ongemakken. Daardoor én de enorme tariefsverlaging zou de hele wereld gaan reizen.

Natuurlijk zullen sommige mensen liever ouderwets met de bijbehorende accommodatie blijven reizen. ‘Moet kunnen’ vindt de krant. “Als ze er maar voor betalen.”  Maar voor het grootste deel van de mensen die op reis gaan voor een beter bestaan, en voor wie onder alle omstandigheden een reis een onvermijdelijke ellende is – voor hen die van wal naar wal op bed moeten blijven, en hun tijd verdelen tussen dag en nacht bellen naar de steward voor een emmer, hun lot en de traagheid van stoomboten vervloeken – zou het een hemelse zegen zijn als ze de reistijd konden doorbrengen in zoete vergetelheid en aan de overkant verfrist en glimlachend ontwaken. (4 maart 1896)“

Johan Eland

Literatuur
Farez, Dr. Paul, 1898 Traitement psychologique du mal de mer, Revue de L’Hypnotisme Experimental et therapeutique November 1898.
Irwin, J.A. (1881) The pathology of sea-sickness. Lancet II 907
Thwing, E.P., 1883 New York Academy of Sciences, Jan. 22., Reading: On the treatment of sea-sickness by the trance state,
Thwing, E.P., 1885. Rev. dr. E.P. Thwing, The treatment of sea-sickness by the trance state, Mind in Nature, Mei 1885
A Suggestion for the Prevention of Seasick ness. Letter to the Editor. Boston Med. and Surg. Jour., 1887, 116, 490-491. Written May 12, 1887. Referring to 1883-3, the writer suggests prevention of seasickness by counter-irritation of the skin in the neighbourhood of the ears, on the hypothesis that the source of seasick ness is in the semi-circular canals. James’s priority in this field does not appear to have been fully recognized. Cf. J. Byrne: The Physiology of the Semi-circular Canals and their Relation to Sea sickness, 478^85, 487.

Meer weten over hypnose en de mogelijkheden ervan, meld je aan voor een gratis informatieavond hypnose.

Roetveeg mesmerist

Roetveeg mesmerist

Hypnose met houtskoolIn 1866 was het mesmerisme zo bekend dat ook kinderen ermee vermaakt konden worden. Althans dat dachten ze. In zijn boek ‘The art of Amusing’ vertelt Frank Bellew hoe je dat moeten doen.
“..Een goede grap op een feestje kun je uithalen door te beweren dat je mensen kunt magnetiseren. Je moet natuurlijk eerst het gesprek al een beetje die richting sturen voordat je kunt verkondigen dat je zelf ook die wonderlijk gave bezit. Na nog wat overtuigende mededelingen stel je voor om het te bewijzen..”
“Nou, ik zal proberen iemand in het gezelschap te vinden die gevoelig is voor de magnetische invloed. Er zijn maar weinig mensen met deze gevoeligheid; de persoon moet een verfijnd en krachtig zenuwstelsel hebben. Weinig mensen kunnen lang genoeg in mijn ogen kijken om onder invloed te geraken. Plotseling onderbreken kan ernstige zo niet fatale gevolgen hebben. Het hart en andere vitale organen kunnen uitvallen.

Nu je publiek volledig onder de indruk is begin je in de ogen te kijken van verschillende mensen, je maakt passes, drukt op hun handen enz. alsof je zoekt naar het juiste temperament. Uiteindelijk ga je naar je voorgenomen slachtoffer en spreekt alleen nog met hem. Je zet hem in een stoel en gaat even naar een andere ruimte om voorbereidingen te treffen. Daar neem je twee borden met op elk een beker water. Eén bord moet grondig zwart gemaakt worden met het roet van een kaars of lamp. Daarna draag je beide borden naar het gezelschap en geeft het beroete bord aan het slachtoffer .
Voordat je begint met operatie, moet je het publiek waarschuwen dat absolute stilte noodzakelijk is en dat ze in strikte stilte moet observeren. Het minste woord of de zachtste uitroep zal de betovering verbreken, en veroorzaakt pijnlijke effecten voor zowel de magnetiseur als de proefpersoon. Je vertelt hoe, na eenmaal verstoord te zijn op deze manier, je vijftien minuten lang de meeste pijnlijke scheuten in je neus had doordat je juist op het moment van onderbreking daar je vinger had. Dit alles is om te voorkomen dat iemand door een uitroep de truc aan je slachtoffer verraadt.”
“Je zit nu tegenover je proefpersoon. Je vraagt hem om zijn ogen op jouw ogen gericht te houden en de bewegingen van je vingers te imiteren.
Dan begin je. Eerst dompel je je vinger in de beker water en tekent iets in het midden van je neus; Hij doet hetzelfde; dan wrijf met je vingers over de bodem van je bord en trek je je vinger over je kin. Hij volgt je voorbeeld en maakt een zwarte vlek op zijn gezicht.

Je wrijft weer over de bodem van het bord en trek je vinger over je neus. Zo ga je enkele minuten verder tot het slachtoffer zichzelf vol gesmeerd heeft met roet. Je staat dan op en complimenteert hem met zijn standvastigheid waarmee hij de beproeving onderging, maar dat hij een te krachtig zenuwstelsel heeft om op in te werken.
Het slachtoffer zal na deze complimenten over het algemeen opstaan met een zelfgenoegzame glimlach. Op dit punt zal het publiek in het algemeen in lachen uitbarsten.
Het slachtoffer ziet er verbaasd uit -hetgeen nog meer gelach veroorzaakt, denkt dat ze lachen om jouw falen en sluit zich aan bij de vrolijkheid.

Hypnose met houtskoolHet toppunt van de vrolijkheid wordt bereikt door de overhandiging van een spiegel aan de ongelukkige die meestal beteuterd kijkt en er de lol niet van inziet.
Kennelijk bleef het een leuk spel en niet alleen in Amerika want bijna 90 jaar later, toen het mesmerisme al ingeruild was voor de hypnose, dook het in Duitsland op in de verzamelplaatjes van het merk ‘Echte Wagner’ margarine maar nu onder de naam ‘Ich kann hypnotisieren’.

2018 Johan Eland

========

Wil je vrijblijvend kennismaken met hypnose, kom dan naar een van onze hypnose instapcursussen.